cypoheptadine

[20 มีนาคม 2551 : 14:41:15]

| กลับไปกระดานถาม:ตอบ | ตอบคำถามนี้  
มีคนไข้ไปซื้อยาจากร้านขายยาที่มีเภสัชประจำอยู่ด้วยอยากเพิ่มน้ำหนักตัวได้ยาcypoheptadineให้กิน1เม็ดก่อนนอนกินมานาน1เดือนน้ำหนักเพิ่มขึ้นสัปดาห์ละ1กก.แต่พอหยุดยาน้ำหนักค่อยๆลดลงจนเท่าเดิม มาปรึกษาว่าหากกลับไปกินยานี้ต่ออีกจะมีผลข้างเคียงใดๆในระยะยาวหรือไม่มียาตัวไหนที่ช่วยทำให้อยากอาหารและปลอดภัยในการใช้บ้างคะ
จาก บุษบงก์ aoo...
พยาบาล สสจ.
สถานีอนามัย ตาก
จุดประสงค์การสอบถามเพื่อ :ทราบสิ่งที่ควรทราบก่อนใช้ยา
IP [ 118.175.xxx.xxx ]

[31 ส.ค. 61 : 15:07:01] นศภ.ธัญญาศิริ มะโนเสา /ผศ.ดร. ณัฐฐาศิริ ฐานะวุฑฒ - IP [ 192.168.xxx.xxx]
ความคิดเห็นที่ : 1  | กลับไปกระดานถามตอบ | ตอบคำถามนี้
ภาวะความอยากอาหารลดลงหรือน้ำหนักลด อาจเกิดจากหลายปัจจัย เช่น ภาวะทางจิต ความผิดปกติเกี่ยวกับทางเดินอาหาร โรคมะเร็ง โรคเรื้อรัง ได้แก่ COPD, cystic fibrosis, Parkinson’s disease หรือโรคติดเชื้อ เช่น HIV/AIDS นอกจากนี้อาจเกิดจากการได้รับยาบางชนิด เช่น ยาเคมีบำบัด เป็นต้น [1]

ยาที่มีข้อบ่งใช้เพื่อกระตุ้นความอยากอาหารและเพิ่มน้ำหนัก ที่ได้รับการรับรองโดยองค์การอาหารและยาประเทศสหรัฐอเมริกาในปัจจุบันมี 3 ชนิด คือ megestrol, oxandrolone และ dronabinol โดย megestrol เป็น progesterone สำหรับรับประทาน มีข้อบ่งใช้รักษาภาวะเบื่ออาหาร anorexia, cachexia หรือภาวะน้ำหนักลดลงโดยไม่ทราบสาเหตุในผู้ป่วยโรคเอดส์ อาการไม่พึงประสงค์ที่พบบ่อย เช่น gastrointestinal upset, trouble sleeping, mood changes และ testicular failure ส่วน oxandrolone เป็น anabolic steroid สำหรับรับประทาน มีข้อบ่งใช้เป็น adjunctive therapy เพื่อเพิ่มน้ำหนักหลังจากน้ำหนักลดจาก extensive surgery, chronic infections หรือ severe trauma อาการไม่พึงประสงค์ที่พบบ่อย เช่น acne, changes in sexual desire, deepening of the voice, unusual hair growth, menstrual irregularities, mental or mood changes และ gastrointestinal upset ยาชนิดที่สาม คือ dronabinol เป็น cannabinoid สำหรับรับประทาน โดยมีข้อบ่งใช้รักษาภาวะเบื่ออาหารในผู้ป่วยโรคเอดส์ อาการไม่พึงประสงค์ที่พบบ่อย เช่น dizziness, drowsiness, confusion, hallucinations และ depression [1]

Cyproheptadine เป็นยาในกลุ่ม Histamine H1 antagonist first generation ข้อบ่งใช้ซึ่งได้รับการรับรองโดยองค์การอาหารและยาประเทศสหรัฐอเมริกา คือ ใช้รักษาอาการภูมิแพ้ตามฤดูกาลและอาการแพ้อื่นๆรวมถึงผื่นลมพิษ ยานี้มี off-label use คือ ใช้เพื่อกระตุ้นความอยากอาหาร (appetite stimulation) ในผู้ป่วยที่มีความอยากอาหารลดลงเนื่องจากภาวะโรคเรื้อรัง[2] เนื่องจากยาสามารถแย่งจับกับ serotonin receptor โดยออกฤทธิ์ antagonism ที่กล้ามเนื้อเรียบผนังลำไส้และที่ appetite center บริเวณ hypothalamus จึงมีผลกระตุ้นความอยากอาหารได้ [2,3] โดยขนาดยาเพื่อกระตุ้นความอยากอาหารสำหรับผู้ใหญ่ คือ รับประทานครั้งละ 2 mg วันละ 4 ครั้ง ใน 1 สัปดาห์แรก จากนั้นรับประทานครั้งละ 4 mg วันละ 4 ครั้ง [2] โดยน้ำหนักมักเพิ่มขึ้นภายใน 1-2 สัปดาห์แรก และหากหยุดยาอาจทำให้ความอยากอาหารหรือน้ำหนักลดลงได้อีก [4]

อาการไม่พึงประสงค์ที่พบจากยา cyproheptadine เช่น ง่วงซึม (เป็นอาการข้างเคียงที่พบบ่อยและมักพบในการใช้ขนาดยาที่สูง) ปากแห้ง ตาแห้ง ปัสสาวะคั่ง นอกจากนี้อาจพบความผิดปกติของระบบเลือด ผิวหนัง หัวใจหรืออาการอื่นๆ เช่น ปวดท้อง ตับอักเสบ บวมน้ำ อ่อนเพลีย [2,4,5,6] ซึ่งจากประกาศกระทรวงสาธารณสุข ระบุไว้ว่า ยา cyproheptadine ต้องมีคำเตือนในฉลาก ดังนี้ [5]
1. ยานี้ทำให้ง่วงซึม จึงไม่ควรขับขี่ยานยนต์หรือทำงานเกี่ยวกับเครื่องจักรกล หรือทำงานที่เสี่ยงต่อการพลัดตกจากที่สูง
2. ไม่ควรรับประทานร่วมกับสุรา หรือสิ่งที่มีแอลกอฮอล์เป็นส่วนประกอบ
3. ห้ามใช้ในเด็กอายุต่ำกว่า 1 ปี ผู้ที่กำลังมีอาการหอบหืด โรคต้อหิน ต่อมลูกหมากโต หรือปัสสาวะขัด นอกจากแพทย์สั่ง
4. ระวังการใช้ยานี้ในสตรีมีครรภ์ ระยะ 3 เดือนแรก และสตรีที่ให้นมบุตร
5. ห้ามใช้ยานี้ในเด็กติดต่อกันนานเกิน 3 เดือน เพราะอาจกดการเจริญเติบโตได้
ส่วนคำเตือนในเอกสารกำกับยา (ข้อความที่เพิ่มเติมจากคำเตือนในฉลาก) มีดังนี้
6. ยานี้ทำให้ปากแห้ง ปัสสาวะขัด เสมหะเหนียวข้น ตาพร่า วิงเวียน และสับสนได้
7. เด็กและผู้สูงอายุ จะไวต่อยานี้มากขึ้น ทำให้ง่วงนอน วิงเวียน ประสาทหลอน ปากแห้ง ปัสสาวะคั่ง ความดันโลหิตต่ำ หงุดหงิด นอนไม่หลับและบางรายอาจมีอาการชักได้ (paradoxical reaction)
8. ระวังการใช้ยานี้ร่วมกับยาที่มีฤทธิ์กดระบบประสาทส่วนกลาง เช่น ยากลุ่ม benzodiazepines ยาที่มีฤทธิ์แอนติโคลิเนอร์จิก และยาต้านอาการซึมเศร้าชนิดต่างๆ
9. ระวังการใช้ยานี้ในผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูง โรคหัวใจและหลอดเลือด ต่อมไทรอยด์ทำงานมากกว่าปกติ ผู้ที่มีประวัติโรคหอบหืด โรคถุงลมโป่งพอง
10. ยานี้อาจทำให้น้ำหนักเพิ่ม ปวดท้อง ปวดข้อ ตับอักเสบ บวมน้ำ อ่อนเพลีย และเม็ดเลือดผิดปกติได้

สำหรับผลข้างเคียงเมื่อใช้ยา cyproheptadine ในระยะยาว พบการศึกษา เช่น
1) จาก randomized, double-blind, controlled trial ซึ่งศึกษาประสิทธิภาพและความปลอดภัยในการใช้ยา cyproheptadine เพื่อกระตุ้นความอยากอาหารในผู้ป่วย cystic fibrosis 16 ราย ผู้ป่วยกลุ่มแรก 8 ราย ได้รับยา cyproheptadine (รับประทานครั้งละ 2 mg วันละ 4 ครั้ง ใน 1 สัปดาห์แรก จากนั้นถ้าไม่ง่วงซึมจนเกินไปให้รับประทานครั้งละ 4 mg วันละ 4 ครั้งต่อไปจนครบ 11 สัปดาห์) และกลุ่มที่สอง 8 ราย ได้รับ placebo พบว่า กลุ่มที่ได้รับยา cyproheptadine มีน้ำหนักเพิ่มขึ้นจาก baseline อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (3.45 kg หรือ 9.3% จาก baseline; p value<0.0001) มากกว่ากลุ่มที่ได้รับ placebo (1.1 kg หรือ 2.6% จาก baseline; p value= 0.0492) อาการไม่พึงประสงค์ที่พบ คือ ง่วงซึม [7,8] และมีการทำ open-label study ต่อเพื่อศึกษาประสิทธิภาพและความปลอดภัย ในระยะยาว โดยผู้ป่วยกลุ่มที่ 1ที่ได้รับยา cyproheptadine ยังคงได้รับยาต่อไปอีก 9 เดือน ส่วนผู้ป่วยกลุ่มที่ 2 ที่ได้รับ placebo ให้เปลี่ยนมารับประทานยา cyproheptadine (กลุ่มนี้มีผู้ป่วย 3 ราย ออกจากการศึกษาเนื่องจากง่วงมากเกิน 1 ราย ต้องการเปลี่ยนเป็นยาที่ไม่ง่วง 1 ราย และขาดความร่วมมือในการใช้ยา 1 ราย) พบว่า ผู้ป่วยกลุ่มที่ 1 ยังคงมีน้ำหนักเพิ่มเฉลี่ย 0.87 kg ในขณะที่ผู้ป่วยกลุ่มที่ 2 มีน้ำหนักเพิ่มเฉลี่ย 3.78 kg โดยน้ำหนักเพิ่มอย่างเห็นได้ชัดในช่วง 3-6 เดือนหลังจากเปลี่ยนจาก placebo มาใช้ cyproheptadine อาการไม่พึงประสงค์ที่พบ คือ อาการง่วงซึม (มักเป็นใน 1-2 วันแรกที่เริ่มยา และมีผู้ป่วย 1 รายที่ไม่สามารถทนอาการง่วงซึมได้) [8]
2) จาก retrospective open-label study ซึ่งศึกษาประสิทธิภาพและความปลอดภัยในการใช้ยา cyproheptadine ในผู้ป่วยเด็กที่มี refractory upper gastrointestinal symptoms 80 ราย ที่ได้รับยา cyproheptadine ขนาดยาเฉลี่ย 0.19 (0.04-0.6) mg/kg ระยะเวลาติดตามผลเฉลี่ย 24 (4-80) เดือน พบว่าผู้ป่วยเกิดอาการไม่พึงประสงค์ คือ somnolence 16%, irritability and behavioral changes 6%, increased appetite and weight gain 5% และ abdominal pain 2.5% [9]

โดยสรุปยา cyproheptadine มี off-label use ในการใช้เพื่อกระตุ้นความอยากอาหาร (appetite stimulation) ในผู้ป่วยที่มีความอยากอาหารลดลงเนื่องจากภาวะโรคเรื้อรัง ซึ่งน้ำหนักมักจะเพิ่มภายใน 1-2 สัปดาห์แรก และหากหยุดยาอาจทำให้ความอยากอาหารหรือน้ำหนักลดลงได้อีก จากประกาศกระทรวงสาธารณสุข ยา cyproheptadine เป็นยาที่ต้องแจ้งคำเตือนการใช้ยาไว้ในฉลากและที่เอกสารกำกับยาและข้อความของคำเตือน ซึ่งมีข้อควรระวังและอาการไม่พึงประสงค์หลายอย่างตามที่ระบุข้างต้น รวมทั้งการเกิด paradoxical reaction โดยเฉพาะในเดผ้กและผู้สูงอายุ การจัดการภาวะน้ำหนักลดควรหาสาเหตุที่แท้จริง และการใช้ยารักษาควรอยู่ในความดูแลของแพทย์อย่างใกล้ชิดเพื่อติดตามประสิทธิภาพการรักษาและผลไม่พึงค์ประสงค์จากยาที่อาจเกิดขึ้น

เอกสารอ้างอิง
1. Archer M, Steinvoort C, Larson B, Oderda Gary. Agents Used as Appetite Stimulants Drug Class Review. Available at: http://www.health.utah.gov/pharmacy/ptcommittee/files/Criteria%20Review%20Documents/03.14/Appetite%20Stimulant%20Drug%20Class%20Review.pdf. Accessed August, 27, 2018.

2. Corbett AH, Dana WJ, Gallagher JC, Golembiewski JA, Gonzales JP, Lowe JF, et all, eds. Ampicillin and sulbactam. Drug Information Handbook with International Trade Names Index. 26th ed. St. Louis, MO: Wolters Kluwer Health, Inc.; 2017. 597-8.

3. Skidgel RA, Kaplan AP, Erdos EG. In: Brunton LL, Chabner BA, Knollmann BC, eds. Histamine, Bradykinin, and Their Antagonists. Goodman & Gilman’s The Pharmacological Basis of Therapeutics. 12nd ed. New York: The McGraw Hill companies; 2013. 911-23.

4. Cyproheptadine as an appetite stimulant. Drug Ther Bull. 1970 Aug 28;8(18):71-2.

5. ยาที่ต้องแจ้งคำเตือนการใช้ยาไว้ในฉลากและที่เอกสารกำกับยาและข้อความของคำเตือน. สืบค้นจาก: http:// elib.fda.moph.go.th/fulltext2/.../กองควบคุมยา/.../ยาแจ้งคำเตือน/Not_warn28.doc. สืบค้นเมื่อ 28 สิงหาคม 2561.

6. Dietrich, A., & Kriendler, J.L. (June 7, 2016). Cyproheptadine. St. Louis: Elsevier. Available at: www.clinicalkey.com. Accessed 2018, August 29.

7. Homnick DN, Homnick BD, Reeves AJ, Marks JH, Pimentel RS, Bonnema SK. Cyproheptadine is an effective appetite stimulant in cystic fibrosis. Pediatr Pulmonol. 2004 Aug;38(2):129-34.

8. Homnick DN, Marks JH, Hare KL, Bonnema SK. Long-term trial of cyproheptadine as an appetite stimulant in cystic fibrosis. Pediatr Pulmonol. 2005 Sep;40(3):251-6.

9. Rodriguez L, Diaz J, Nurko S. Safety and efficacy of cyproheptadine for treating dyspeptic symptoms in children. J Pediatr. 2013 Jul;163(1):261-7.

เอกสารที่ทำการสืบค้น
: Primary Reference : Secondary Reference : Tertiary Reference
ระยะเวลาในการสืบค้น : 4ชั่วโมง
Keywords : cyproheptadine, underweight, appetite stimulant,

Your Answer

หากท่านมีคำถาม ไม่ควรเข้าไปเขียนถามในช่องข้างล่างนี้ เพราะจะไม่มีผู้เห็นคำถามของท่าน ท่านควรตั้งเป็นกระทู้คำถามใหม่แยกออกไป
โดยไปที่ http://drug.pharmacy.psu.ac.th/newtopic.asp หรือ

เกี่ยวกับ คำตอบ / ความคิดเห็น : " "= ต้องกรอกข้อมูลให้ครบถ้วน
ข้อความ
ไฟล์ประกอบ คำตอบ/ ความคิดเห็น ขนาดไม่เกิน 1 MB [ pdf, doc, docx, xls, ppt, jpg, gif, tif ]
เกี่ยวกับ ผู้ตอบคำถาม /แสดงความคิดเห็น
ชื่อ/สกุล
E-mail
รหัสสุ่ม = Secuity Image *** ป้อนรหัสสุ่มทุกครั้งที่ตอบกระทู้ ***
คำแนะนำก่อนการตอบคำถาม
1. กรุณาเตรียมเนื้อหาการตอบในโปรแกรม Notepad ก่อน (ไม่ควรใช้โปรแกรม Word)
2. ก่อนโพสข้อความ ควรกด F5 เพื่อ Refresh หน้าจอ แล้วจึงคัดลอกเนื้อหาจาก Notepad ไปลงในช่องที่เกี่ยวข้อง
3. ต้องกรอกข้อมูลด้านบนให้ครบทุกช่อง มิฉะนั้นโปรแกรมจะไม่ยอมบันทึกข้อมูลลงเว็บบอร์ด
 
For Pharmacist ระยะเวลาที่ใช้ ชั่วโมง keywords
ประเภทคำถาม
Availability Identification General Product Information
Compatibility / Stability Dosage Adminitration Pharmacokinetics
Traditional Medicine Adverse Effects Pharmaceutics (compounding formulation)
Drug Interactions Poisioning Toxicology Therapy Evaluation / Drug of Choice
Teratogenicity Lactation / Infant Risks Laws/ Policy &Procedure P&T Others
เอกสารที่ใช้สืบค้นข้อมูลของคำตอบนี้
เอกสาร 1* เอกสาร 2* เอกสาร 3* DISdatabase CD-ROM/Other Database Internet อื่น ๆ
รายชื่อเอกสารอ้างอิงที่ใช้ในการตอบคำถามนี้
 
เอกสารอ้างอิงที่ใช้สืบค้น แต่ไม่พบคำตอบ
Drug Facts and Comparison Drug Information Handbook JPR AHFS PDR
USP DI DrugDex Poisindex Identidex Martindales
MIMs/MIMs Annual Drug Interaction Facts Handbook On injectable Drugs
Pharmacotherapy Pregnancy&Lactation Textbook of ADR
Clinical Drug Data Text of Therapeutics Applied Therapeutics Harrison
Conn's Curent Therapy Pharmaceutical Codex USP/NF BP Merck Index
Remington Goodman and Gilman Medline IPA Embase Internet
  อื่น ๆ ระบุ
ข้อมูลที่ทุกท่านกรอกจะเป็นประโยชน์ในการร่วมกันสืบค้นคำตอบ
เครือข่ายความร่วมมือบริการเภสัชสนเทศ

เครือข่ายความร่วมมือบริการเภสัชสนเทศ
โดยความร่วมมือของศูนย์เภสัชสนเทศ :
ม.มหิดล | ม.นเรศวร | ม.เชียงใหม่ | ม.มหาสารคาม | ม.อุบลราชธานี
ม.ศรีนครินทร์วิโรฒ  | ม.สงขลานครินทร์
ศูนย์เภสัชสนเทศ รพ.จากทั่วประเทศ และ เภสัชกร ทุกๆท่าน

หัวหน้าโครงการ :
ภก.นที สรพิพัฒน์

ที่ปรึกษา :
รศ.ดร.ภก.นิมิตร วรกุล คณบดีคณะเภสัชศาสตร์ ม.สงขลานครินทร์
ผศ.ดร.ภญ.ลือลักษณ์ ล้อมลิ้ม รองคณบดีฝ่ายวิชาการ คณะเภสัชศาสตร์ ม.สงขลานครินทร์
ดร.ภญ.สิริมา สิตะรุโน ผู้ช่วยคณบดีฝ่ายวิชาการ คณะเภสัชศาสตร์ ม.สงขลานครินทร์
รศ.ภก.วิบุล วงศ์ภูวรักษ์ คณะเภสัชศาสตร์ ม.สงขลานครินทร์
รศ.ดร.ภญ.โพยม วงศ์ภูวรักษ์ คณะเภสัชศาสตร์ ม.สงขลานครินทร์


ศูนย์เภสัชสนเทศ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์
Tel.(074) 288895 Fax (074) 212815
ผู้ดูแลเว็บไซต์ : ภานุชญา มณีวรรณ
Copyright © 1999-2001 http://drug.pharmacy.psu.ac..th . All Rights reserved