ฉีด MTX เพื่อทำให้ไข่ฟ่อ

[6 ธันวาคม 2560 : 14:12:58]

| กลับไปกระดานถาม:ตอบ | ตอบคำถามนี้  
อยากทราบอาการข้างเคียงของการฉีด MTX เพื่อทำให้ไข่ฟ่อ สำหรับผู้ตั้งครรภ์นอกมดลูก
จาก เพื่อน ppn...
บุคคลทั่วไป หน่วยงานอื่นทางราชการ
ราชการ ปทุมธานี
จุดประสงค์การสอบถามเพื่อ :ทราบอาการข้างเคียงของยา
IP [ 223.24.1xxx.xxx ]

[21 ธ.ค. 60 : 14:46:01] นศภ.ณัฐพงศ์ พรหมรักษ์/รศ.ดร.โพยม วงศ์ภูวรักษ์ payom.w@psu.ac.th IP [ 10.147.4xxx.xxx]
ความคิดเห็นที่ : 1  | กลับไปกระดานถามตอบ | ตอบคำถามนี้
MTX เป็นคำย่อของยา methotrexate มีข้อบ่งใช้ตามองค์การอาหารและยาแห่งสหรัฐอเมริกาในการรักษาโรคมะเร็งบางชนิดและโรคที่ไม่ใช่มะเร็ง ได้แก่ โรคสะเก็ดเงิน, โรคข้ออักเสบรูมาตอยด์, โรคข้ออักเสบไม่ทราบสาเหตุในเด็ก และมีการนำมาใช้รักษาการตั้งครรภ์นอกมดลูกซึ่งเป็นการใช้นอกข้อบ่งใช้ขององค์การอาหารและยาแห่งสหรัฐอเมริกา[1,2] โดย MTX จะยับยั้งขั้นตอนการสังเคราะห์สารที่จำเป็นต่อการแบ่งเซลล์ซึ่งจะมีผลทำให้เซลล์โทรโฟบลาสต์ (trophoblast) ซึ่งมีการแบ่งตัวอย่างรวดเร็วถูกทำลาย เซลล์นี้เป็นส่วนหนึ่งของไข่ที่ได้รับการปฏิสนธิแล้วเกิดการแบ่งตัวมาระยะหนึ่ง จะทำหน้าที่ยึดกับเนื้อเยื่อของมดลูกและจะเจริญต่อไปเป็นรก ตามที่ผู้ถามเรียกว่า “ทำให้ไข่ฝ่อ”[3,4,5] อาการข้างเคียงที่อาจเกิดขึ้นจาก MTX มีความหลากหลายขึ้นอยู่กับขนาดและวิธีการบริหารยา โดยมีรายงานดังนี้ ผมร่วง (0.5% - 3%), ผิวหนังไวต่อแสง, ผื่น, ท้องเสีย (1% - 3%), คลื่นไส้อาเจียน (>10%), ภาวะที่เม็ดเลือดขาวต่ำกว่าปกติ (1% - 3%), ภาวะเกล็ดเลือดต่ำ (3% - 10%), มึนงง (1% - 3%), ปากอักเสบ (2% - 10%), ภาวะพร่องเม็ดเลือดทุกชนิด (1% - 3%), ตับแข็ง (0.1%), ภาวะตับเกิดพังผืด (7%), ค่าการทดสอบการทำหน้าที่ของตับเพิ่มสูงขึ้น, ไตวาย, กดไขกระดูก, ภาวะปอดเกิดพังผืด, ปอดอักเสบ, เยื่อตาอักเสบ, แผลในกระเพาะอาหาร[1,2,6,7]
อาการข้างเคียงเหล่านี้มักพบได้บ่อยเมื่อได้รับยาในขนาดสูงหรือได้รับยาถี่ แต่ด้วยขนาดยา ความถี่ในการใช้ยา และระยะเวลาในการรักษาการตั้งครรภ์นอกมดลูกโดยใช้ MTX[7] โดยแบ่งเป็น
วิธีการใช้ยาครั้งเดียว (single dose): วันที่ 1 ให้ MTX 50 mg/m2 (มิลลิกรัมต่อพื้นที่ผิวกายหนึ่งตารางเมตร) ฉีดเข้ากล้ามเนื้อและตรวจสอบว่าใช้ยาได้ผลหรือไม่ โดยตรวจวัดระดับ hCG (human chorionic gonadotropin) ซึ่งเป็นฮอร์โมนที่จะพบในปัสสาวะเมื่อเกิดการตั้งครรภ์ ในวันที่ 4 และ 7 แต่หากพบว่าในระหว่างวันที่ 4 และ 7 ระดับ hCG ลดลงน้อยกว่า 15% จะให้ MTX 50 mg/m2 ซ้ำเป็นครั้งที่ 2 หากระหว่างวันที่ 7 และ 14 ระดับ hCG ลดลงน้อยกว่า 15% จะให้ MTX 50 mg/m2 ซ้ำเป็นครั้งที่ 3วิธีการใช้ยาครั้งเดียว (single dose): วันที่ 1 ให้ MTX 50 mg/m2 (มิลลิกรัมต่อพื้นที่ผิวกายหนึ่งตารางเมตร) ฉีดเข้ากล้ามเนื้อและตรวจสอบว่าใช้ยาได้ผลหรือไม่ โดยตรวจวัดระดับ hCG (human chorionic gonadotropin) ซึ่งเป็นฮอร์โมนที่จะพบในปัสสาวะเมื่อเกิดการตั้งครรภ์ ในวันที่ 4 และ 7 แต่หากพบว่าในระหว่างวันที่ 4 และ 7 ระดับ hCG ลดลงน้อยกว่า 15% จะให้ MTX 50 mg/m2 ซ้ำเป็นครั้งที่ 2 หากระหว่างวันที่ 7 และ 14 ระดับ hCG ลดลงน้อยกว่า 15% จะให้ MTX 50 mg/m2 ซ้ำเป็นครั้งที่ 3
วิธีการใช้ยา 2 ครั้ง (two dose): MTX 50 mg/m2ในวันที่ 1 แล้วตรวจวัดระดับ serum hCG ในวันที่ 4 และให้ยา MTX 50 mg/m2 ครั้งที่ 2 แล้วตรวจวัดระดับ serum hCG ในวันที่ 7 แต่หากจำเป็นต้องให้ยาซ้ำ จะให้ยา MTX ครั้งที่ 3 ในขนาด 50 mg/m2วิธีการใช้ยา 2 ครั้ง (two dose): MTX 50 mg/m2ในวันที่ 1 แล้วตรวจวัดระดับ serum hCG ในวันที่ 4 และให้ยา MTX 50 mg/m2 ครั้งที่ 2 แล้วตรวจวัดระดับ serum hCG ในวันที่ 7 แต่หากจำเป็นต้องให้ยาซ้ำ จะให้ยา MTX ครั้งที่ 3 ในขนาด 50 mg/m2
วิธีการใช้ยาหลายครั้ง (multiple-dose): ให้ MTX 1 mg/kg/day ฉีดเข้ากล้ามเนื้อหรือฉีดเข้าทางหลอดเลือดดำในวันที่ 1, 3, 5, 7 และให้ leucovorin 0.1 mg/kg รูปแบบรับประทานในวันที่ 2, 4, 6, 8 โดยจะทำการตรวจวัดระดับ hCG ในวันที่ 1, 3, 5, 7 หากพบว่าระดับ hCG ลดลงมากกว่า 15% เมื่อเทียบกับรอบก่อนหน้าก็จะหยุดทำการให้ยา
ซึ่งขนาดยา MTX ที่ใช้ในการรักษาการตั้งครรภ์นอกมดลูก 50 mg/m2 หรือ 1 มิลลิกรัมต่อน้ำหนักตัวหนึ่งกิโลกรัม (mg/kg) จัดเป็นขนาดยาระดับกลาง หากเป็นขนาดยาระดับต่ำ 7.5 - 25 มิลลิกรัมต่อสัปดาห์มักใช้ในการรักษาโรคข้ออักเสบรูมาตอยด์ ส่วนยาในขนาดสูง ≥ 500 mg/m2 มักใช้ในการรักษาโรคมะเร็ง[1,2,6]
จากการศึกษาของ Hamed และคณะ[8] ซึ่งศึกษาการใช้ MTX ในการรักษาการตั้งครรภ์นอกมดลูกโดยเปรียบเทียบระหว่างวิธีการใช้ยาแบบสองครั้งและการใช้ยาแบบครั้งเดียว พบว่าจากผู้ป่วย 79 รายในกลุ่มที่ใช้ยาแบบสองครั้งมีการข้างเคียงปวดท้อง 7 ราย (8.8%), คลื่นไส้อาเจียน 6 ราย (7.5%), ปากอักเสบ 4 ราย (5.0%), ผมร่วง 1 ราย (1.3%), ค่าการทดสอบการทำหน้าที่ของตับเพิ่มสูงขึ้น 4 ราย (5.0%), เม็ดเลือดขาวและเกล็ดเลือดลดลง 2 ราย (2.5%) และจากผู้ป่วย 78 รายในกลุ่มที่ใช้ยาแบบครั้งเดียวมีการข้างเคียงปวดท้อง 6 ราย (7.7%), คลื่นไส้อาเจียน 4 ราย (5.1%), ปากอักเสบ 3 ราย (3.8%), ผมร่วง 2 ราย (2.6%), ค่าการทดสอบการทำหน้าที่ของตับเพิ่มสูงขึ้น 3 ราย (3.8), เม็ดเลือดขาวและเกล็ดเลือดลดลง 2 ราย (2.6%) โดยอาการข้างเคียงที่เกิดขึ้นนี้ไม่รุนแรงและเกิดเพียงชั่วคราวเท่านั้น
จากการศึกษาของ Tabatabaii และคณะ[9] ซึ่งศึกษาการใช้ MTX ในการรักษาการตั้งครรภ์นอกมดลูกโดยเปรียบเทียบระหว่างวิธีการใช้ยาแบบครั้งเดียวและการใช้ยาแบบหลายครั้ง พบว่าจากผู้ป่วย 35 รายในกลุ่มที่ใช้ยาแบบครั้งเดียวมีการข้างเคียงผมร่วง 2 ราย (5.7%) และจากผู้ป่วย 35 รายในกลุ่มที่ใช้ยาแบบหลายครั้งมีการข้างเคียงผมร่วง 5 ราย (14.3%) และปากอักเสบ 1 ราย (2.9%)
สรุปได้ว่า การฉีด MTX เพื่อทำให้ไข่ฟ่อ สำหรับผู้ตั้งครรภ์นอกมดลูกทำให้เกิดอาการข้างเคียงที่พบได้บ่อยคือ ปวดท้อง, คลื่นไส้อาเจียน, ปากอักเสบ, ผมร่วง, ค่าการทดสอบการทำหน้าที่ของตับเพิ่มสูงขึ้น, เม็ดเลือดขาวและเกล็ดเลือดลดลง โดยอาการข้างเคียงที่เกิดขึ้นนี้ไม่รุนแรงและเกิดเพียงชั่วคราว
เอกสารอ้างอิง
1. Corbett AH, Dana WJ, Golembiewski JA, Gonzales JP, Johnson S, Lowe FJ, et al. Drug information handbook, 25th ed. United states, Lexi-Comp, Inc. 2016; 1169-75.
2. Methotrexate sodium In: DRUGDEX® System [database on the internet]. Greenwood Village, CO: Thomson Micromedex. [cited 2017 Dec 18]. Available from: http://www.micromedexsolutions.com/micromedex2/librarian/CS/E865AF/ND_PR/evidencexpert/ND_P/evidencexpert/DUPLICATIONSHIELDSYNC/08F34D/ND_PG/evidencexpert/ND_B/evidencexpert/ND_AppProduct/evidencexpert/ND_T/evidencexpert/PFActionId/evidencexpert.DoIntegratedSearch?SearchTerm=Methotrexate+Sodium&fromInterSaltBase=true&false=null&false=null&=null#
3. Skubisz MM, Tong S. The Evolution of Methotrexate as a Treatment for Ectopic Pregnancy and Gestational Trophoblastic Neoplasia: A Review. ISRN Obstetrics and Gynecology. 2012;2012:637094.
4. Stika CS. Methotrexate: the pharmacology behind medical treatment for ectopic pregnancy. Clin Obstet Gynecol. 2012 Jun;55(2):433-9. [Abstract]
5. สายลม เกิดประเสริฐ, ภิญโญ พานิชพันธ์, พิณทิพ รื่นวงษา. รกและฮฮอร์โมนจากรก (placenta). http://www.il.mahidol.ac.th/e-media/hormone/chapter5/placental.htm (accessed 20 December 2017).
6. Tulandi T. Ectopic pregnancy: methotrexate therapy. Post TW, ed. UpToDate. Waltham, MA: UpToDate Inc. https://www.uptodate.com/contents/ectopic-pregnancy-methotrexate-therapy (Accessed on December 18, 2017.)
7. Lipscomb GH. Medical therapy for ectopic pregnancy. Semin Reprod Med. 2007 Mar; 25(2):93-8.
8. Hamed HO, Ahmed SR, Alghasham AA. Comparison of double- and single-dose methotrexate protocols for treatment of ectopic pregnancy. Int J Gynaecol Obstet. 2012 Jan;116(1):67-71.
9. Tabatabaii BA, Zaretezerjani F, Sekhavat L, Dehghani FR, Ramazankhani Z. Fertility outcome after treatment of unruptured ectopic pregnancy with two different methotrexate protocols. Int J Fertil Steril. 2012 Oct;6(3):189-94.
เอกสารที่ทำการสืบค้น
: Primary Reference : Secondary Reference : Tertiary Reference : Internet
ระยะเวลาในการสืบค้น : 4ชั่วโมง
Keywords : methotrexate, ectopic pregnancy, side effect

Your Answer

หากท่านมีคำถาม ไม่ควรเข้าไปเขียนถามในช่องข้างล่างนี้ เพราะจะไม่มีผู้เห็นคำถามของท่าน ท่านควรตั้งเป็นกระทู้คำถามใหม่แยกออกไป
โดยไปที่ http://drug.pharmacy.psu.ac.th/newtopic.asp หรือ

เกี่ยวกับ คำตอบ / ความคิดเห็น : " "= ต้องกรอกข้อมูลให้ครบถ้วน
ข้อความ
ไฟล์ประกอบ คำตอบ/ ความคิดเห็น ขนาดไม่เกิน 1 MB [ pdf, doc, docx, xls, ppt, jpg, gif, tif ]
เกี่ยวกับ ผู้ตอบคำถาม /แสดงความคิดเห็น
ชื่อ/สกุล
E-mail
รหัสสุ่ม = Secuity Image *** ป้อนรหัสสุ่มทุกครั้งที่ตอบกระทู้ ***
คำแนะนำก่อนการตอบคำถาม
1. กรุณาเตรียมเนื้อหาการตอบในโปรแกรม Notepad ก่อน (ไม่ควรใช้โปรแกรม Word)
2. ก่อนโพสข้อความ ควรกด F5 เพื่อ Refresh หน้าจอ แล้วจึงคัดลอกเนื้อหาจาก Notepad ไปลงในช่องที่เกี่ยวข้อง
3. ต้องกรอกข้อมูลด้านบนให้ครบทุกช่อง มิฉะนั้นโปรแกรมจะไม่ยอมบันทึกข้อมูลลงเว็บบอร์ด
 
For Pharmacist ระยะเวลาที่ใช้ ชั่วโมง keywords
ประเภทคำถาม
Availability Identification General Product Information
Compatibility / Stability Dosage Adminitration Pharmacokinetics
Traditional Medicine Adverse Effects Pharmaceutics (compounding formulation)
Drug Interactions Poisioning Toxicology Therapy Evaluation / Drug of Choice
Teratogenicity Lactation / Infant Risks Laws/ Policy &Procedure P&T Others
เอกสารที่ใช้สืบค้นข้อมูลของคำตอบนี้
เอกสาร 1* เอกสาร 2* เอกสาร 3* DISdatabase CD-ROM/Other Database Internet อื่น ๆ
รายชื่อเอกสารอ้างอิงที่ใช้ในการตอบคำถามนี้
 
เอกสารอ้างอิงที่ใช้สืบค้น แต่ไม่พบคำตอบ
Drug Facts and Comparison Drug Information Handbook JPR AHFS PDR
USP DI DrugDex Poisindex Identidex Martindales
MIMs/MIMs Annual Drug Interaction Facts Handbook On injectable Drugs
Pharmacotherapy Pregnancy&Lactation Textbook of ADR
Clinical Drug Data Text of Therapeutics Applied Therapeutics Harrison
Conn's Curent Therapy Pharmaceutical Codex USP/NF BP Merck Index
Remington Goodman and Gilman Medline IPA Embase Internet
  อื่น ๆ ระบุ
ข้อมูลที่ทุกท่านกรอกจะเป็นประโยชน์ในการร่วมกันสืบค้นคำตอบ
เครือข่ายความร่วมมือบริการเภสัชสนเทศ

เครือข่ายความร่วมมือบริการเภสัชสนเทศ
โดยความร่วมมือของศูนย์เภสัชสนเทศ :
ม.มหิดล | ม.นเรศวร | ม.เชียงใหม่ | ม.มหาสารคาม | ม.อุบลราชธานี
ม.ศรีนครินทร์วิโรฒ  | ม.สงขลานครินทร์
ศูนย์เภสัชสนเทศ รพ.จากทั่วประเทศ และ เภสัชกร ทุกๆท่าน

หัวหน้าโครงการ :
ภก.นที สรพิพัฒน์

ที่ปรึกษา :
รศ.ดร.ภก.นิมิตร วรกุล คณบดีคณะเภสัชศาสตร์ ม.สงขลานครินทร์
ผศ.ดร.ภญ.ลือลักษณ์ ล้อมลิ้ม รองคณบดีฝ่ายวิชาการ คณะเภสัชศาสตร์ ม.สงขลานครินทร์
ดร.ภญ.สิริมา สิตะรุโน ผู้ช่วยคณบดีฝ่ายวิชาการ คณะเภสัชศาสตร์ ม.สงขลานครินทร์
รศ.ภก.วิบุล วงศ์ภูวรักษ์ คณะเภสัชศาสตร์ ม.สงขลานครินทร์
รศ.ดร.ภญ.โพยม วงศ์ภูวรักษ์ คณะเภสัชศาสตร์ ม.สงขลานครินทร์


ศูนย์เภสัชสนเทศ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์
Tel.(074) 288895 Fax (074) 212815
ผู้ดูแลเว็บไซต์ : ภานุชญา มณีวรรณ
Copyright © 1999-2001 http://drug.pharmacy.psu.ac..th . All Rights reserved