การประเมินประสิทธิผลของการใช้ยา

[2 พฤษภาคม 2561 : 10:13:23]

| กลับไปกระดานถาม:ตอบ | ตอบคำถามนี้  
Lipitor10mg
กินมาประมาณ8ปีแล้วเริ่มมีอาการปวดน่องขวาสมควรเปลี่ยนยายังคับ
จาก มนัส พันธ์พิกุล Man...
เภสัชกร โรงพยาบาล
SGt (SERVICE) กรุงเทพมหานคร
จุดประสงค์การสอบถามเพื่อ :การประเมินประสิทธิผลของการใช้ยา
IP [ 118.174.xxx.xxx ]

[26 มิ.ย. 61 : 14:33:05] นันทา nuntha@gmail.com IP [ 202.183.xxx.xxx]
ความคิดเห็นที่ : 1  | กลับไปกระดานถามตอบ | ตอบคำถามนี้
แนะนำให้ตรวจเลือดก่อนว่ามีค่า CPK สูงหรือไม่ ถ้าค่า CPK ปกติ อาการปวดน่องก็ไม่เกี่ยวอะไรกับยาที่รับประทาน

[28 มิ.ย. 61 : 14:25:02] นศภ.อรพินท์ นิรันดร์สุข/ดร.ณัฐาศิริ ฐานะวุฑฒ์ Pin-dee@hotmail.com IP [ 182.232.xxx.xxx]
ความคิดเห็นที่ : 2  | กลับไปกระดานถามตอบ | ตอบคำถามนี้
Lipitor® มีชื่อสามัญทางยาว่า atorvastatin[1] เป็นยาในกลุ่ม HMG-CoA reductase inhibitors มีข้อบ่งใช้เพื่อลดระดับไขมันในเลือดและป้องกันโรคหัวใจและหลอดเลือด[2,3] อาการไม่พึงประสงค์ที่อาจพบจากยานี้ เช่น ท้องเสีย ปวดข้อ เยื่อจมูกและคอหอยอักเสบ และอาการที่เกี่ยวข้องกับความผิดปกติของกล้ามเนื้อ เช่น myalgia, myopathy, myositis และ rhabdomyolysis เป็นต้น[4] โดยพบประมาณร้อยละ 7-29[5]

ความผิดปกติของกล้ามเนื้อจากการใช้ยากลุ่ม statins มีอาการ เช่น ปวดกล้ามเนื้อ กล้ามเนื้อแข็ง ตึง หรือเป็นตะคริว กล้ามเนื้ออ่อนแรง โดยทั่วไปจะเกิดอย่างสมมาตรทั้ง 2 ข้างของร่างกาย แต่อาจพบอาการเพียงข้างเดียวของร่างกายได้ในผู้ป่วยบางราย[4,5,6] มักเกิดบริเวณกล้ามเนื้อมัดใหญ่ เช่น กล้ามเนื้อต้นขา ก้น น่อง และหลัง[5] สามารถแบ่งระดับความรุนแรงของผลข้างเคียงดังกล่าวจากน้อยไปมากตามอาการและระดับเอนไซม์ creatine kinase (CK) ในเลือด[4] ดังนี้ myalgia (ปวดกล้ามเนื้อ) myopathy (กล้ามเนื้ออ่อนแรง) myositis (กล้ามเนื้ออักเสบ) myonecrosis (กล้ามเนื้อตายร่วมกับมีการเพิ่มขึ้นของระดับเอนไซม์ creatine kinase (CK) ในเลือดสูงกว่าปกติ) และ rhabdomyolysis (กล้ามเนื้อตายร่วมกับมีภาวะ myoglobinuria หรือภาวะไตวายเฉียบพลัน)

ปัจจัยเสี่ยงของการเกิดอาการไม่พึงประสงค์ต่อกล้ามเนื้อจากยากลุ่ม statins[4,5] เช่น
- สูงอายุ (อายุ > 80 ปี) เพศหญิง รูปร่างเล็กมีดัชนีมวลกายต่ำ เชื้อชาติเอเชีย
- ปัจจัยด้านสุขภาพ เช่น ติดเชื้อรุนแรง มีการทำงานของไตบกพร่อง ≥ ระดับ 3 หรือมีการทำงานของตับผิดปกติ ติดเชื้อ HIV โรคเบาหวาน มีภาวะขาดวิตามินดี มีประวัติ inflammatory/inherited metabolic, neuromuscular/muscle defects
- การผ่าตัด
- ปัจจัยด้านพันธุกรรม เช่น พบยีน SLCO1B1 หรือการเกิด polymorphism ของยีน
- ชนิดและขนาดยา เช่น ยาขนาดสูง (high dose statin) หรือยาชนิด lipophilic statins
- การใช้ยาอื่นร่วมด้วย โดยเฉพาะยาที่สามารถยับยั้งเอนไซม์ CYP3A4 เช่น ยากลุ่ม gemfibrozil, glucocorticoids, calcium channel blockers บางชนิด, macrolide antibiotics, systemic azole antifungals, ยากลุ่ม protease inhibitors และ grapefruit juice เป็นต้น
- ปัจจัยอื่นๆ เช่น มีการเคลื่อนไหวหรือมีกิจกรรมที่ต้องใช้กำลังมากเกินไป

ระยะเวลาของการเกิดอาการไม่พึงประสงค์ต่อกล้ามเนื้ออาจเกิดหลังจากเริ่มใช้ยาเป็นสัปดาห์หรือเป็นเดือน[4] จากการศึกษาแบบ retrospective study พบว่าเกิดได้ตั้งแต่ 1-48 สัปดาห์หลังเริ่มยา[6] หรืออาจเกิดหลังรักษาไปแล้วหลายปี[5] จากรายงานกลุ่มผู้ป่วย (case series) พบว่าเกิดได้ตั้งแต่ 1 วันถึง 10.83 ปี หลังเริ่มยา[7] โดยอาการมักเกิดเมื่อมีการเพิ่มขนาดยาหรือเมื่อมีการเริ่มใช้ยาอื่นที่สามารถเกิดอันตรกิริยากับยากลุ่ม statins ที่ใช้อยู่[5]

จากการสืบค้นข้อมูลจากฐานข้อมูล Pubmed พบรายงานผู้ป่วย (case series) จำนวน 354 ราย (อายุระหว่าง 34-86 ปี) ซึ่งร้อยละ 67 ของกลุ่มตัวอย่างใช้ยา atorvastatin อาการข้างเคียงต่อกล้ามเนื้อที่พบ เช่น muscle pain (93%), fatigue (88%) และ weakness (85%) ระยะเวลาของการเกิดอาการหลังเริ่มใช้ยาครั้งแรก (onset) มีค่ามัธยฐาน (median) 14 สัปดาห์ และค่าเฉลี่ย (mean ± SD) 55 ± 95 สัปดาห์ (1 วันถึง 10.83 ปี)[7] ส่วนอีกหนึ่งการศึกษาแบบ retrospective study เก็บข้อมูลจากฐานข้อมูลโดยใช้รหัส ICD9 ในผู้ป่วยทั้งหมด 437 ราย พบว่ามีผู้ป่วย 45 ราย ถูกวินิจฉัยว่ามีอาการผิดปกติของกล้ามเนื้อจากการใช้ยากลุ่ม statins (อายุเฉลี่ย mean (SD) 58.9 (9.6) ปี) โดยมีผู้ใช้ยา atorvastatin 9 ราย ขนาดยาเฉลี่ย (mean ± SD) 15.6 ± 10 mg ระยะเวลาที่เกิดอาการไม่พึงประสงค์ต่อกล้ามเนื้อจากการใช้ยากลุ่ม statins (statin-associated muscle symtoms; SAMS) หลังเริ่มใช้ยาครั้งแรกมีค่าเฉลี่ย (mean) 6.3 เดือน (0.25-48.0 เดือน) โดยจำนวนผู้ป่วยที่มีอาการผิดปกติเฉพาะบริเวณขาทั้ง 2 ข้างอย่างเดียว หรือขาและแขนทั้ง 2 ข้าง หรือเฉพาะหลังหรืออก หรือเฉพาะแขนอย่างเดียวทั้ง 2 ข้าง มี 12 ราย (27%) 9 ราย (20%) 3 ราย (7%) และ 2 ราย (4%) ตามลำดับ ผู้ป่วยส่วนใหญ่เกิดอาการทั้ง 2 ข้างของร่างกาย (bilateral) แต่มี 3 รายที่เกิดอาการเพียงข้างเดียว[6]

จากแนวทางการจัดการผู้ป่วยที่มีอาการผิดปกติของกล้ามเนื้อจากยา statins ของสมาคมแพทย์โรคหัวใจแห่งยุโรป (European society of cardiology) มีข้อแนะนำ เช่น 1).หากมีอาการผิดของกล้ามเนื้อร่วมกับมีการเพิ่มสูงขึ้นของระดับเอนไซม์ creatine kinase (CK) ในเลือด (แต่ <4 X ULN) ควรหยุดยาชั่วคราว (ประมาณ 2-4 สัปดาห์) จึงจะเริ่มใช้ยาอีกครั้ง (rechallenge) หรืออาจเปลี่ยนไปใช้เป็นยาตัวอื่นในกลุ่ม statin (ขนาดปกติหรือขนาดยาเริ่มต้น) หากมีอาการซ้ำอาจเปลี่ยนไปใช้ยากลุ่ม statins ชนิดที่ 3 โดยใช้ low dose หรือใช้ยาแบบวันเว้นวัน หรือสัปดาห์ละครั้งหรือสัปดาห์ละสองครั้ง 2).หากผู้ป่วยมีระดับเอนไซม์ CK ในเลือด ≥ 4 X ULN ± ภาวะ rhabdomyolysis
ควรหยุดยาชั่วคราว (ประมาณ 6 สัปดาห์) จนกระทั่งอาการและระดับเอนไซม์ CK หรือ creatinine ในเลือดกลับสู่ปกติ จึงจะเริ่มใช้ยาอีกครั้งโดยอาจเปลี่ยนไปใช้ยากลุ่ม statins ชนิดที่ 2 โดยใช้ low dose หรือใช้ยาแบบวันเว้นวัน หรือสัปดาห์ละครั้งหรือสัปดาห์ละสองครั้ง เพื่อให้สามารถควบคุมระดับไขมันในเลือดได้[5]

โดยสรุปอาการปวดกล้ามเนื้อจากยากลุ่ม statins โดยส่วนใหญ่จะเกิดกับกล้ามเนื้อมัดใหญ่ เช่น กล้ามเนื้อต้นขา ก้น น่อง และหลัง และมักจะเกิดทั้ง 2 ข้างของร่างกาย แต่อาจมีอาการเพียงข้างเดียวได้ในผู้ป่วยบางราย[4,5,6] อาการดังกล่าวพบได้ตั้งแต่ 1 วันจนถึง 10.83 ปี โดยมีรายงานค่ามัธยฐาน (median) ประมาณ 14 สัปดาห์ และค่าเฉลี่ย (mean ± SD) 55 ± 95 สัปดาห์[7] อาการอาจดีขึ้นหลังหยุดยา[4,5,6,7] สำหรับการวินิจฉัยนั้นต้องอาศัยการตรวจร่างกายร่วมกับผลตรวจความผิดปกติทางห้องปฏิบัติการ (เช่น ระดับเอนไซม์ creatine kinase (CK) ในเลือด)[4] อย่างไรก็ตามอาการปวดกล้ามเนื้ออาจเกิดจากสาเหตุอื่นๆได้ ดังนั้นควรแนะนำผู้ป่วยไปพบแพทย์เพื่อประเมินอาการและตรวจค่าทางห้องปฏิบัติการเพื่อหาสาเหตุที่แท้จริง

เอกสารอ้างอิง
เอกสารอ้างอิง
[1] MIMS Thailand. Lipitor[Internet]. 2018[cited 28 June 2018]. Available from: https://www.mims.com/ thailand/drug/info/lipitor/?type=brief.
[2] Lexicomp. Atorvastatin: Drug information. In: UpToDate, Post TW (Ed), UpToDate, Waltham, MA. (Accessed on June 21, 2018.)
[3] Pfizer Ireland Pharmaceuticals. LIPITOR® (atorvastatin calcium) Tablets for oral administration: Full Prescribing Information. 2009;[23]. Available from: https://www.accessdata.fda.gov/drugsatfda_docs/label/2009/020702s056lbl.pdf.
[4] Rosenson RS, Baker SK. Statin muscle-related adverse events. In: UpToDate, Post TW (Ed), UpToDate, Watthem, MA. (Accessed on June 28, 2018.)
[5] Stroes ES, Thompson PD, Corsini A, Vladutiu GD, Raal FJ, Ray KK. et al. European Atherosclerosis Society Consensus Panel. Statin-associated muscle symptoms: impact on statin therapy-European Atherosclerosis Society Consensus Panel Statement on Assessment, Aetiology and Management. Eur Heart J. 2015 May 1;36(17):1012-22. doi: 10.1093/eurheartj/ehv043.
[6] Hansen KE, Hildebrand JP, Ferguson EE, Stein JH. Outcomes in 45 patients with statin-associated myopathy. Arch Intern Med. 2005 Dec 12-26;165(22):2671-6.
[7] Cham S, Evans MA, Denenberg JO, Golomb BA. Statin-associated muscle-related adverse effects: a case series of 354 patients. Pharmacotherapy. 2010 Jun;30(6):541-53. doi: 10.1592/phco.30.6.541.

เอกสารที่ทำการสืบค้น
: อื่น ๆ
ระยะเวลาในการสืบค้น : 4ชั่วโมง
Keywords : Lipitor, atorvastatin, myopathy, long term use

Your Answer

หากท่านมีคำถาม ไม่ควรเข้าไปเขียนถามในช่องข้างล่างนี้ เพราะจะไม่มีผู้เห็นคำถามของท่าน ท่านควรตั้งเป็นกระทู้คำถามใหม่แยกออกไป
โดยไปที่ http://drug.pharmacy.psu.ac.th/newtopic.asp หรือ

เกี่ยวกับ คำตอบ / ความคิดเห็น : " "= ต้องกรอกข้อมูลให้ครบถ้วน
ข้อความ
ไฟล์ประกอบ คำตอบ/ ความคิดเห็น ขนาดไม่เกิน 1 MB [ pdf, doc, docx, xls, ppt, jpg, gif, tif ]
เกี่ยวกับ ผู้ตอบคำถาม /แสดงความคิดเห็น
ชื่อ/สกุล
E-mail
รหัสสุ่ม = Secuity Image *** ป้อนรหัสสุ่มทุกครั้งที่ตอบกระทู้ ***
คำแนะนำก่อนการตอบคำถาม
1. กรุณาเตรียมเนื้อหาการตอบในโปรแกรม Notepad ก่อน (ไม่ควรใช้โปรแกรม Word)
2. ก่อนโพสข้อความ ควรกด F5 เพื่อ Refresh หน้าจอ แล้วจึงคัดลอกเนื้อหาจาก Notepad ไปลงในช่องที่เกี่ยวข้อง
3. ต้องกรอกข้อมูลด้านบนให้ครบทุกช่อง มิฉะนั้นโปรแกรมจะไม่ยอมบันทึกข้อมูลลงเว็บบอร์ด
 
For Pharmacist ระยะเวลาที่ใช้ ชั่วโมง keywords
ประเภทคำถาม
Availability Identification General Product Information
Compatibility / Stability Dosage Adminitration Pharmacokinetics
Traditional Medicine Adverse Effects Pharmaceutics (compounding formulation)
Drug Interactions Poisioning Toxicology Therapy Evaluation / Drug of Choice
Teratogenicity Lactation / Infant Risks Laws/ Policy &Procedure P&T Others
เอกสารที่ใช้สืบค้นข้อมูลของคำตอบนี้
เอกสาร 1* เอกสาร 2* เอกสาร 3* DISdatabase CD-ROM/Other Database Internet อื่น ๆ
รายชื่อเอกสารอ้างอิงที่ใช้ในการตอบคำถามนี้
 
เอกสารอ้างอิงที่ใช้สืบค้น แต่ไม่พบคำตอบ
Drug Facts and Comparison Drug Information Handbook JPR AHFS PDR
USP DI DrugDex Poisindex Identidex Martindales
MIMs/MIMs Annual Drug Interaction Facts Handbook On injectable Drugs
Pharmacotherapy Pregnancy&Lactation Textbook of ADR
Clinical Drug Data Text of Therapeutics Applied Therapeutics Harrison
Conn's Curent Therapy Pharmaceutical Codex USP/NF BP Merck Index
Remington Goodman and Gilman Medline IPA Embase Internet
  อื่น ๆ ระบุ
ข้อมูลที่ทุกท่านกรอกจะเป็นประโยชน์ในการร่วมกันสืบค้นคำตอบ
เครือข่ายความร่วมมือบริการเภสัชสนเทศ

เครือข่ายความร่วมมือบริการเภสัชสนเทศ
โดยความร่วมมือของศูนย์เภสัชสนเทศ :
ม.มหิดล | ม.นเรศวร | ม.เชียงใหม่ | ม.มหาสารคาม | ม.อุบลราชธานี
ม.ศรีนครินทร์วิโรฒ  | ม.สงขลานครินทร์
ศูนย์เภสัชสนเทศ รพ.จากทั่วประเทศ และ เภสัชกร ทุกๆท่าน

หัวหน้าโครงการ :
ภก.นที สรพิพัฒน์

ที่ปรึกษา :
รศ.ดร.ภก.นิมิตร วรกุล คณบดีคณะเภสัชศาสตร์ ม.สงขลานครินทร์
ผศ.ดร.ภญ.ลือลักษณ์ ล้อมลิ้ม รองคณบดีฝ่ายวิชาการ คณะเภสัชศาสตร์ ม.สงขลานครินทร์
ดร.ภญ.สิริมา สิตะรุโน ผู้ช่วยคณบดีฝ่ายวิชาการ คณะเภสัชศาสตร์ ม.สงขลานครินทร์
รศ.ภก.วิบุล วงศ์ภูวรักษ์ คณะเภสัชศาสตร์ ม.สงขลานครินทร์
รศ.ดร.ภญ.โพยม วงศ์ภูวรักษ์ คณะเภสัชศาสตร์ ม.สงขลานครินทร์


ศูนย์เภสัชสนเทศ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์
Tel.(074) 288895 Fax (074) 212815
ผู้ดูแลเว็บไซต์ : ภานุชญา มณีวรรณ
Copyright © 1999-2001 http://drug.pharmacy.psu.ac..th . All Rights reserved