คลื่นไส้ อาเจียนจากยาวัณโรคแยงที่หนึ่ง

[21 มกราคม 2562 : 23:03:44]

| กลับไปกระดานถาม:ตอบ | ตอบคำถามนี้  
ทำไมทานยาวัณโรคแล้วทำให้เกิดการระคายเคืองกระเพาะจนคลื่นไส้ อาเจียนค่ะ อยากทราบกลไกที่ทำให่เกิดค่ะ ขอบคุณค่ะ
จาก อภิชญา ทนธรรม B.i...
พยาบาล โรงพยาบาล
พยาบาล กรุงเทพมหานคร
จุดประสงค์การสอบถามเพื่อ :วิจัย และพัฒนา
IP [ 223.24.1xxx.xxx ]

[23 ม.ค. 62 : 9:51:53] หนังสือ booking@gmail.com IP [ 58.137.7xxx.xxx]
ความคิดเห็นที่ : 1  | กลับไปกระดานถามตอบ | ตอบคำถามนี้
ยาวัณโรคมีหลายชนิดนะครับ สูตรพื้นฐานก็
Isoniazid
Rifampicin
Pyrazinamide
Ethambutol
ไม่ทราบว่าผู้ป่วยใช้ยาตัวไหนอยู่บ้างครับ โดยปกติตัวโรควัณโรคจะมีอาการไอ บางรายไอจนอาเจียนเลยก็มี ส่วนของตัวยา Pyrazinamide เป็นยาที่มีอาการไม่พึงประสงค์ Anorexia Nausea Vomiting (ร้อยละ 1-10) อยู่แล้ว

[6 มี.ค. 62 : 14:49:47] นศภ.ณัฐธิดา พลฤทธิ์/ผศ.ดร.มาลี โรจน์พิบูลสถิตย์ - IP [ 192.168.xxx.xxx]
ความคิดเห็นที่ : 2  | กลับไปกระดานถามตอบ | ตอบคำถามนี้
ยารักษาวัณโรคตามแนวทางการควบคุมวัณโรคประเทศไทย พ.ศ. 2561 สำหรับผู้ป่วยใหม่ที่เชื้อไวต่อยาที่ยังไม่เคยรักษา หรือเคยรักษามาไม่เกิน 1 เดือน เป็นสูตรยา 2HRZE /4HR ประกอบด้วยตัวยา 4 ชนิด ได้แก่ isoniazid, rifampin, ethambutol, pyrazinamide [1] ซึ่งอาการคลื่นไส้ อาเจียน ปวดท้อง เป็นอาการไม่พึงประสงค์ที่สามารถพบได้บ่อยจากการใช้ isoniazid, rifampin, pyrazinamide [1,2] ข้อมูลทีี่ศึกษาอาการไม่พึงประสงค์จากการใช้ยาต้านวัณโรคซึ่งประกอบด้วย isoniazid, rifampin, pyrazinamide, ethambutol) พบอาการไม่พึงประสงค์คลื่นไส้ อาเจียนร้อยละ 10-16 [3, 4] หรือหากแยกเป็นอาการเดี่ยว ๆ มีรายงานว่าพบอาการคลื่นไส้ร้อยละ 11-16 และอาการอาเจียนร้อยละ 11-37 [5]

ยาต้านวัณโรคซึ่งจัดเป็นยาต้านจุลชีพ มีอาการไม่พึงประสงค์จากการใช้ยาในเรื่องของคลื่นไส้ อาเจียน โดยมีกลไกการออกฤทธิ์กระตุ้น chemoreceptor trigger zone (CTZ) [6] ซึ่งอยู่บริเวณสมองส่วน area postrema โดย chemoreceptor ที่อยู่บริเวณดังกล่าว เช่น dopamine type 2 (D2), substance P neurokinin type 1 (NK1), serotonin 5-hydroxytryptamine type 3 (5-HT3), acetylcholine type 1 (ACh1) และ opioid (mu) receptors [7] มักถูกกระตุ้นโดย neurotransmitter, chemicals, toxins ในเลือดและน้ำไขสันหลัง ส่งสัญญาณไปยัง vomiting center และส่งสัญญาณออกโดยกระตุ้นการทำงาน respiratory and salivary centers, cranial nerves และ abdominal muscles ทำให้เกิดอาการคลื่นไส้และอาเจียน [8] ซึ่งยาต้านอาเจียน ได้แก่ metoclopramide, ondansetron, promethazine ออกฤทธิ์ยับยั้ง D2, 5-HT3 [9] สามารถใช้ในการต้านการอาเจียนจากยาต้านวัณโรคได้

มีแนวทางการจัดการกับอาการคลื่นไส้ อาเจียนจาก anti-tuberculosis drugs (anti-TB drugs) ได้แนะนำไว้ดังนี้ [10]
1) ปรับเปลี่ยนการบริหารโดยให้รับประทานยาก่อนนอน ซึ่งอาการคลื่นไส้ อาเจียนมักจะดีขึ้นหลังจาก 1 สัปดาห์แรกโดยไม่จำเป็นต้องลดขนาด anti-TB drugs
2) หากวิธีแรกไม่ได้ผลให้ยาต้านอาเจียน ได้แก่ metoclopramide 10 mg รับประทาน 30 นาที ก่อนรับประทานยาต้านวัณโรค โดยขนาดยาสูงสุด 15 mg วันละ 2 ครั้ง (30 mg/วัน) ถ้าหากยังมีอาการคลื่นไส้ อาเจียนแนะนำให้ ondansetron หรือ promethazine ร่วมกับ metoclopramide
- Ondansetron PO 8 mg วันละ 2 ครั้ง (30 นาทีก่อนรับประทาน anti-TB drugs) ยานี้อาจส่งผลให้เกิด prolong QT interval ควรระวังการใช้ยาร่วมกับยาที่มีผล prolong QT interval
- Promethazine PO 25 mg (30 นาทีก่อนรับประทาน anti-TB drugs) สามารถเพิ่มขนาดยาได้ถึง 50 mg วันละ 3 ครั้ง
3) นอกจากนี้มียากลุ่มอื่น ๆ ที่สามารถช่วยลดอาการคลื่นไส้ อาเจียน เช่น omeprazole 20 mg ก่อนนอน ถ้ายังมีอาการคลื่นไส้ อาเจียนสามารถเพิ่มขนาดเป็น 20 mg วันละ 2 ครั้ง (ลดการหลั่งกรดในกระเพาะ มีผลช่วยลดอาการคลื่นไส้) สามารถใช้ได้นานถึง 1-2 เดือน และสำหรับในผู้ป่วยที่มีอาการคลื่นไส้จากความวิตกกังวลแนะนำให้ short-acting benzodiazepine (diazepam 5 mg รับประทาน 30 นาที ก่อนรับประทาน anti-TB drugs) แต่ไม่ควรใช้ diazepam นานเกินกว่า 2 สัปดาห์
เอกสารอ้างอิง
[1] สำนักวัณโรค กรมควบคุมโรค. แนวทางการควบคุมวัณโรคประเทศไทย พ.ศ.2561. 2561;[204 screens]. Available at: https://www.tbthailand.org/download/Manual/NTP2018.pdf. Accessed February 25, 2019.
[2] Marion, DW. Isoniazid, pyrazinamide, rifampin, ethambutol: Drug information. In: Post TW, Ed. UpToDate. Waltham: UpToDate; 2019. Accessed 2019, February 25.
[3] Javadi MR, Shalviri G, Gholami K, Salamzadeh J, Maghooli G, Mirsaeedi SM. Adverse reactions of anti-tuberculosis drugs in hospitalized patients: incidence, severity and risk factors. Pharmacoepidemiol Drug Saf. 2007;16(10):1104-10.
[4] Marra F, Marra CA, Bruchet N, Richardson K, Moadebi S, Elwood RK, Fitzgerald
JM. Adverse drug reactions associated with first-line anti-tuberculosis drug regimens. Int J Tuberc Lung Dis. 2007 Aug;11(8):868-75.
[5] Kargar M, Mansouri A, Hadjibabaie M, Javadi M, Radfar M, Gholami K. Anti-tuberculosis drugs adverse reactions: a review of the Iranian literature. Expert Opin Drug Saf. 2014;13(7):875-91.
[6] Aung TY, Soo S. Drugs Induced Nausea and Vomiting: an Overview. IOSR-JPBS [serial online] 2016 May-Jun;11(3):[5 screens]. Available from: http://www.iosrjournals.org/iosr-jpbs/ papers/Vol11-issue3/Version-2/B1103020509.pdf. Accessed February 25, 2019.
[7] Tisdale JE, Miller DA. Drug-Induced Disease. 2 nd ed. Bethesda: ASHP; 2011:824-6.
[8] Kovac AL. Mechanisms of nausea and vomiting. 2018: [10 screens]. Available at: https://www.cambridge.org/core/books/postoperative-nausea-and-vomiting/mechanisms-of- nausea-and-vomiting/F82278605852D316D86FBD271904D783. Accessed February 25, 2019.
[9] Marion, DW. Drug information. In: Post TW, Ed. UpToDate. Waltham: UpToDate; 2019. Accessed 2019, March 4.
[10] Médecins Sans Frontières and Partners in Health. Tuberculosis: Practical guide for clinicians, nurses, laboratory technicians and medical auxiliaries. 2014: [2 screens]. Available from: https://medicalguidelines.msf.org/viewport/TUB/latest/nausea-vomiting-20324293.html. Accessed February 27, 2019.
เอกสารที่ทำการสืบค้น
: Primary Reference : Secondary Reference : Tertiary Reference
ระยะเวลาในการสืบค้น : 4ชั่วโมง
Keywords : antituberculous drugs, nausea, vomiting, mechanism

Your Answer

หากท่านมีคำถาม ไม่ควรเข้าไปเขียนถามในช่องข้างล่างนี้ เพราะจะไม่มีผู้เห็นคำถามของท่าน ท่านควรตั้งเป็นกระทู้คำถามใหม่แยกออกไป
โดยไปที่ http://drug.pharmacy.psu.ac.th/newtopic.asp หรือ

เกี่ยวกับ คำตอบ / ความคิดเห็น : " "= ต้องกรอกข้อมูลให้ครบถ้วน
ข้อความ
ไฟล์ประกอบ คำตอบ/ ความคิดเห็น ขนาดไม่เกิน 1 MB [ pdf, doc, docx, xls, ppt, jpg, gif, tif ]
เกี่ยวกับ ผู้ตอบคำถาม /แสดงความคิดเห็น
ชื่อ/สกุล
E-mail
รหัสสุ่ม = Secuity Image *** ป้อนรหัสสุ่มทุกครั้งที่ตอบกระทู้ ***
คำแนะนำก่อนการตอบคำถาม
1. กรุณาเตรียมเนื้อหาการตอบในโปรแกรม Notepad ก่อน (ไม่ควรใช้โปรแกรม Word)
2. ก่อนโพสข้อความ ควรกด F5 เพื่อ Refresh หน้าจอ แล้วจึงคัดลอกเนื้อหาจาก Notepad ไปลงในช่องที่เกี่ยวข้อง
3. ต้องกรอกข้อมูลด้านบนให้ครบทุกช่อง มิฉะนั้นโปรแกรมจะไม่ยอมบันทึกข้อมูลลงเว็บบอร์ด
 
For Pharmacist ระยะเวลาที่ใช้ ชั่วโมง keywords
ประเภทคำถาม
Availability Identification General Product Information
Compatibility / Stability Dosage Adminitration Pharmacokinetics
Traditional Medicine Adverse Effects Pharmaceutics (compounding formulation)
Drug Interactions Poisioning Toxicology Therapy Evaluation / Drug of Choice
Teratogenicity Lactation / Infant Risks Laws/ Policy &Procedure P&T Others
เอกสารที่ใช้สืบค้นข้อมูลของคำตอบนี้
เอกสาร 1* เอกสาร 2* เอกสาร 3* DISdatabase CD-ROM/Other Database Internet อื่น ๆ
รายชื่อเอกสารอ้างอิงที่ใช้ในการตอบคำถามนี้
 
เอกสารอ้างอิงที่ใช้สืบค้น แต่ไม่พบคำตอบ
Drug Facts and Comparison Drug Information Handbook JPR AHFS PDR
USP DI DrugDex Poisindex Identidex Martindales
MIMs/MIMs Annual Drug Interaction Facts Handbook On injectable Drugs
Pharmacotherapy Pregnancy&Lactation Textbook of ADR
Clinical Drug Data Text of Therapeutics Applied Therapeutics Harrison
Conn's Curent Therapy Pharmaceutical Codex USP/NF BP Merck Index
Remington Goodman and Gilman Medline IPA Embase Internet
  อื่น ๆ ระบุ
ข้อมูลที่ทุกท่านกรอกจะเป็นประโยชน์ในการร่วมกันสืบค้นคำตอบ
เครือข่ายความร่วมมือบริการเภสัชสนเทศ

เครือข่ายความร่วมมือบริการเภสัชสนเทศ
โดยความร่วมมือของศูนย์เภสัชสนเทศ :
ม.มหิดล | ม.นเรศวร | ม.เชียงใหม่ | ม.มหาสารคาม | ม.อุบลราชธานี
ม.ศรีนครินทร์วิโรฒ  | ม.สงขลานครินทร์
ศูนย์เภสัชสนเทศ รพ.จากทั่วประเทศ และ เภสัชกร ทุกๆท่าน

หัวหน้าโครงการ :
ภก.นที สรพิพัฒน์

ที่ปรึกษา :
รศ.ดร.ภก.นิมิตร วรกุล คณบดีคณะเภสัชศาสตร์ ม.สงขลานครินทร์
ผศ.ดร.ภญ.ลือลักษณ์ ล้อมลิ้ม รองคณบดีฝ่ายวิชาการ คณะเภสัชศาสตร์ ม.สงขลานครินทร์
ดร.ภญ.สิริมา สิตะรุโน ผู้ช่วยคณบดีฝ่ายวิชาการ คณะเภสัชศาสตร์ ม.สงขลานครินทร์
รศ.ภก.วิบุล วงศ์ภูวรักษ์ คณะเภสัชศาสตร์ ม.สงขลานครินทร์
รศ.ดร.ภญ.โพยม วงศ์ภูวรักษ์ คณะเภสัชศาสตร์ ม.สงขลานครินทร์


ศูนย์เภสัชสนเทศ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์
Tel.(074) 288895 Fax (074) 212815
ผู้ดูแลเว็บไซต์ : ภานุชญา มณีวรรณ
Copyright © 1999-2001 http://drug.pharmacy.psu.ac..th . All Rights reserved